Αμερικανικό άρμα μάχης M3 Grant/Lee:

Γράφει ο Γιώργος Χ 

Αμερικανικό άρμα μάχης M3 Grant/Lee.

Το άρμα μάχης της συμμαχικής αυτοπεποίθησης στην πιο δύσκολη ώρα(1941-1942) για τους Συμμάχους ενώ οι δυνάμεις του Άξονα νικούσαν. 

Ένα άρμα μάχης "σταθμός" στην ιστορία του Β' Παγκοσμίου πολέμου. 

Το άρμα μάχης με το οποίο εισήλθαν στον πόλεμο οι Αμερικανοί και με το οποίο εφοδίασαν τους Βρετανούς στην πιο

δύσκολη ώρα τους στη Βόρεια Αφρική.  

Τρισδιάστατο μοντέλο του άρματος Μ3 Grant/Lee:

Το αμερικανικό άρμα μάχης M3 Grant/Lee ήταν ένα μέσο άρμα που σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, πριν από την εισαγωγή του πιο διάσημου αμερικανικού άρματος μάχης M4 Sherman. 

Το M3 Grant/Lee αναπτύχθηκε ως μια πιο άμεση λύση στην πιεστική ανάγκη για ένα πραγματικά ικανό μέσο άρμα μάχης που θα μπορούσε να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του σύγχρονου πολέμου. 

Όταν 7 Δεκεμβρίου 1941 μετά το Ιαπωνικό χτύπημα στο Πέρλ Χάρμπορ, οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής εισήλθαν στο Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, η εμπλοκή τους ήταν άμεση πλέον αλλά η παραγωγή σύγχρονων αρμάτων μάχης ήταν ακόμη σε αρχικό στάδιο. 

Το M3 αναπτύχθηκε ως προσωρινή λύση 1 - 2 ετών, καθώς τα πιο προηγμένα άρματα μάχης όπως το M4 Sherman βρίσκονταν ακόμα στο στάδιο σχεδιασμού παραγωγής και αρχικών δοκιμών και μέχρι οι γραμμές παραγωγής να αποδώσουν ικανούς αριθμούς απ' αυτά τα πιο προηγμένα άρματα μάχης..

Έτσι το 1941 δόθηκε από την κυβέρνηση των ΗΠΑ η πρώτη παραγγελία για γρήγορη κατασκευή περίπου 1.000 Μ3. Η παραγγελία αυτή συμπληρώθηκε κι από μια Βρετανική που σε πρώτη φάση ήταν για περίπου 2.000 Μ3.

Ήταν τα πρώτα από τα συνολικά 6.258 του συγκεκριμένου τύπου(σε διάφορες παραλλαγές) που κατασκευάστηκαν στη διάρκεια του πολέμου.

Συνολικά  2.855 Μ3 παραδόθηκαν στους Βρετανούς, 1.386 στους Σοβιετικούς και τα υπόλοιπα 2.017 χρησιμοποιήθηκαν από τον στρατό των ΗΠΑ (US Army).

Τεχνικά Χαρακτηριστικά

Το M3 είχε αρκετές εκδόσεις, αλλά οι παρακάτω λεπτομέρειες καλύπτουν τα κύρια χαρακτηριστικά που ήταν κοινά στις περισσότερες παραλλαγές:

• Βάρος: Περίπου 27 - 30 τόνοι, ανάλογα με την παραλλαγή και τις τροποποιήσεις.

• Μήκος:  5,64 μέτρα

• Πλάτος: 2,72 μέτρα

• Ύψος:    3,12 μέτρα
  

  Πλήρωμα: 6 - 7 άτομα: 

1. Αρχηγός πληρώματος
2. Πυροβολητής πυροβόλου 37mm, 
3. Γεμιστής πυροβόλου 37mm
4. Οδηγός, 
5. Βοηθός οδηγού(πολυβολητής και ασυρματιστής). Η θέση αυτή που ήταν η πιο επικίνδυνη για να σκοτωθεί κάποιος με βάση τη διάταξη πληρώματος και θωράκιση στο συγκεκριμένο άρμα, καταργήθηκε στην Βρετανική έκδοση Grant και τα καθήκοντα ασυρματιστή ανέλαβε άλλο μέλος του πληρώματος στον πύργο του άρματος.
6. Πυροβολητής πυροβόλου 75mm 
7. Γεμιστής πυροβόλου 75mm. 

• Θωράκιση:

  • Μπροστινή θωράκιση: 51 - 57 mm
  • Πλευρική θωράκιση: 38 - 51 mm
  • Οπίσθια θωράκιση: 38 mm
  • Θωράκιση πύργου: 38 - 51 mm

• Κύριο πυροβόλο:

1. Το M3 ήταν εξοπλισμένο με ένα πυροβόλο M2 ή M3 διαμετρήματος 75 mm τοποθετημένο στο δεξί μέρος της ατράκτου, σε ημι-κινητή βάση (sponson), το οποίο ήταν ασύμμετρα τοποθετημένο και είχε περιορισμένη δυνατότητα περιστροφής. Φόρτος μάχης/απόθεμα μάχης 46 βλημάτων των 75mm. 
2. Υπήρχε επίσης ένα δεύτερο πυροβόλο M5 ή M6 διαμετρήματος  37mm τοποθετημένο στον κύριο πύργο, ο οποίος μπορούσε να περιστραφεί πλήρως. Φόρτος μάχης 150 - 175 βλήματα των 37mm

Δευτερεύων οπλισμός:

1. Ένα πολυβόλο Browning M1919A4 διαμετρήματος των 7,62 mm συγχρονισμένο με το πυροβόλο των 37 χιλιοστών.
2. Ένα πολυβόλο Browning M1919A4 των 7,62 mm στο κύτος για τον βοηθό οδηγό/πολυβολητή.
3. Ορισμένες εκδόσεις είχαν επίσης ένα αντιαεροπορικό πολυβόλο Browning M2 των 12,7mm τοποθετημένο στον πύργο.

Τα πολυβόλα του είχαν φόρτο μάχης/απόθεμα περίπου 9.000 σφαίρες.

• Κινητήρας: 

Wright Continental R975, 9-κύλινδρος αερόψυκτος ακτινωτός βενζινοκίνητος κινητήρας αεροσκάφους, απόδοσης 400 ίππων (298 kW).

1. 
   

• Κινητικότητα:

  • Ταχύτητα: Μέγιστη ταχύτητα περίπου 25 χλμ/ώρα εκτός δρόμου, 40χλμ/ώρα σε δρόμο.
  • Αυτονομία: Περίπου 193 χλμ σε δρόμο, ανάλογα με το έδαφος και τις συνθήκες.

• Ανάρτηση: Χρησιμοποιούσε το σύστημα ανάρτησης Vertical Volute Spring Suspension (VVSS), το οποίο αργότερα τροποποιήθηκε και βελτιώθηκε για το M4 Sherman.

Το M3 Grant/Lee ήταν ένα σημαντικό και βασικότατο βήμα στην σχεδιαστική εξέλιξη των αμερικανικών αρμάτων μάχης, παρόλο που η σχεδίασή του είχε ορισμένους περιορισμούς που το κατέστησαν λιγότερο αποτελεσματικό σε σύγκριση με τα μεταγενέστερα άρματα. 

Η παραγωγή του M3 Grant/Lee ξεκίνησε το 1941 και διήρκεσε μέχρι το 1942. 

Το M3 Grant/Lee αποσύρθηκε σταδιακά από την πρώτη γραμμή υπηρεσίας από τα τέλη του 1942 και το 1943, καθώς τα M4 Sherman έγιναν διαθέσιμα σε μεγαλύτερους αριθμούς και παρείχαν καλύτερη ισορροπία μεταξύ ισχύος πυρός, προστασίας και κινητικότητας.

Ακόμα κι έτσι όμως, στα χέρια ικανού πληρώματος, το Μ3 παρέμενε ικανός και επικίνδυνος αντίπαλος μέχρι και το τέλος του πολέμου ειδικά στα μέτωπα της Ασίας εναντίον των Ιαπώνων.

Το άρμα χρησιμοποιήθηκε κυρίως στα πολεμικά μέτωπα της Ασίας και της Βόρειας Αφρικής, όπου παρείχε σημαντική υποστήριξη στις συμμαχικές δυνάμεις, ιδιαίτερα κατά των τεθωρακισμένων γερμανικών και  ιταλικών δυνάμεων. 

Το M3 ονομάστηκε "Lee"  και "Grant".

Lee, από το όνομα του Νοτιοαμερικανού στρατηγού  Robert Edward Lee (1807 -1870) ενώ η παραλλαγή που χρησιμοποιούσε ο Βρετανικός στρατός με βρετανικού μοτίβου πυργίσκους(και κάτι άλλες μικροδιαφορές) ήταν γνωστή ως "Grant", από το όνομα του Βορειοαμερικανού στρατηγού Ulysses S. Grant (1822 - 1885)

Με μεγάλο μέρος του εξοπλισμού τους να έχει απομείνει στη Γαλλία μετά την εκκένωση του βρετανικού στρατού από τη Δουνκέρκη , οι ανάγκες σε εξοπλισμό των Βρετανών ήταν μεγάλες. 

Αν και δεν ήταν απόλυτα ικανοποιημένοι με το σχεδιασμό, παρήγγειλαν το M3 σε μεγάλους αριθμούς. 

Βρετανοί εμπειρογνώμονες είχαν δει τη μακέτα του Μ3 το 1940 και εντόπισαν χαρακτηριστικά που θεωρούσαν μειονεκτήματα όπως το υψηλό προφίλ, το κύριο πυροβόλο όπλο τοποθετημένο στο κύτος, τη θέση ασυρμάτου στο κύτος και όχι στον πυργίσκο, τα πριτσίνια στη θωράκιση που ήταν επικίνδυνα για θανάσιμο τραυματισμό του πληρώματος σε περίπτωση διάτρηση της θωράκισης από εχθρικό βλήμα, η ανεπαρκής θωράκιση σε κάποια σημεία κ.α.

Στην Εγγύς Ανατολή, το M3 χρησιμοποιήθηκε από τις βρετανικές δυνάμεις και άλλους συμμάχους. Οι Βρετανοί προχώρησαν σε ορισμένες τροποποιήσεις και το ονόμασαν Grant, σε αντίθεση με την αμερικανική έκδοση που ονομάστηκε Lee. Οι διαφορές περιλάμβαναν κυρίως αλλαγές στον πύργο και σε ορισμένα εσωτερικά χαρακτηριστικά για να ικανοποιούν τις βρετανικές απαιτήσεις.

Οι  τροποποιήσεις των Βρετανών ήταν οι εξής:

1) Στο πίσω μέρος του πυργίσκου επρόκειτο να κατασκευαστεί μια σχάρα για  την κεραία του ασύρματου. 

2) Στον πυργίσκο επρόκειτο να δοθεί παχύτερη θωράκιση από ό,τι στο αρχικό σχέδιο "Lee" των ΗΠΑ και η θέση του ενός πολυβόλου έπρεπε να τροποποιηθεί και να αντικατασταθεί με μια απλή καταπακτή. 

3) Ο εκτεταμένος χώρος εντός του πυργίσκου(διαφορετικός από την αμερικανικής έκδοσης) του νέου M3 επέτρεψε επίσης τη χρήση εκτοξευτή καπνογόνων βομβίδων, αν και η προσθήκη του ασυρμάτου σε εκείνο το σημείο απαιτούσε χώρο που μείωσε την ποσότητα των βλημάτων των 37mm. 

4) Αρκετά από αυτές τα νέα τανκς "Grant" θα ήταν επίσης εξοπλισμένα με τροποποιήσεις σχετικές με την άμμο για δράση στη Βόρεια Αφρική. 

Με αυτές τις τροποποιήσεις αποδεκτές από τους Αμερικανούς κατασκευαστές, τελικά οι Βρετανοί παρήγγειλαν σε πρώτη φάση 2.000 Μ3 Grant, αλλά τελικά κατασκευάστηκαν 1.685 για εκείνη την πρώτη παραγγελία τους.

Υπογράφηκαν συμβόλαια με τέσσερις αμερικανικές εταιρείες για 500 τανκς η καθεμία: Baldwin Locomotive Company , Pullman Standard Car Company , Pressed Steel Car Company και Lima Locomotive Company . Το συνολικό κόστος των παραγγελιών ήταν περίπου 240 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ.

Το M3 Grant  πρωτοεμφανίστηκε στη μάχη στη Βόρεια Αφρική το 1942. 

Η έλευση του M3 στην περιοχή έδωσε στους Συμμάχους ένα άρμα με ένα ισχυρό πυροβόλο των 75 χιλιοστών, το οποίο ήταν ικανό να αντιμετωπίσει τα γερμανικά άρματα Panzer III και τα πρώιμα μοντέλα του Panzer IV από απόσταση. 

Ωστόσο, το M3 ως άρμα  ασχέτως της λίστας όλων των θεωρητικών μειονεκτημάτων του, είχε 3 βασικά μειονεκτήματα που αποδείχθηκαν σε πραγματικές πολεμικές συνθήκες:

1) Το μεγάλο ύψος του άρματος, που το έκανε εύκολο ευδιάκριτο στόχο. Ειδικά για τα φημισμένα και άκρως φονικά γερμανικά διπλού ρόλου(αντιαεροπορικά και αντιαρματικά) πυροβόλα διαμετρήματος των 88mm. Όπως πλησίαζε λοιπόν μέσα στην έρημο της Βόρειας Αφρικής το Μ3 με ταχύτητα περίπου 30χλμ/ώρα ακόμα και σε μαζική επέλαση-έφοδο τεθωρακισμένων με υποστήριξη συμμαχικού πυροβολικού, τα συγκεκριμένα αντιαρματικά πυροβόλα των Γερμανών μπορούσαν εύκολα με την πρώτη βολή απευθείας να χτυπήσουν το ευδιάκριτο Μ3.

2) Η ασύμμετρη τοποθέτηση του κύριου πυροβόλου των 75mm, που περιόριζε την ευελιξία στη μάχη.

3) Μεγάλο σε αριθμό πλήρωμα, 6 - 7 άτομα.

Αν και ήταν αρχικά αποτελεσματικό, το M3 ξεπεράστηκε γρήγορα από τα γερμανικά άρματα που εισήχθησαν αργότερα, όπως το Panzer IV με το πυροβόλο διαμετρήματος των 75mm χιλιοστών (μακράς κάννης) και το θηριώδες Tiger I με το πυροβόλο διαμετρήματος των 88mm. 

Παρά τα μειονεκτήματά του, το M3 παραμένει εξαιρετικά σημαντικό για την περίοδο του πολέμου στην οποία χρησιμοποιήθηκε, καθώς αποτέλεσε ένα σωτήριο μεταβατικό στάδιο στην ανάπτυξη των αμερικανικών αρμάτων μάχης, οδηγώντας στο πολύ πιο επιτυχημένο M4 Sherman για το οποίο θα μιλήσουμε σε επόμενο άρθρο του ιστολογίου μας.