Αμερικανικό υποπολυβόλο Thompson: Ένας "θεριστής γκάνγκστερ" στα πεδία μάχης του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

 

Ο Τομ Χάνκς με υποπολυβόλο Tomson στην πασίγνωστη ταινία "Η Διάσωση του Στρατιώτη Ράιαν"

Γράφει ο Γιώργος Χ

Το υποπολυβόλο Thompson (επίσης γνωστό ως "Tommy Gun") είναι ένα από τα πιο εμβληματικά όπλα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και γενικότερα του 20ού αιώνα. Χρησιμοποιήθηκε ευρέως από στρατιωτικές δυνάμεις, αστυνομίες, και εγκληματίες λόγω της αποτελεσματικότητάς του και της χαρακτηριστικής του εμφάνισης. 

Ήταν γνωστό για τη χρήση του από γκάνγκστερς κατά την περίοδο της ποτοαπαγόρευσης στις ΗΠΑ, καθώς και για την παρουσία του στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το 1935 το FBI αποφάσισε να εξοπλίσει τους πράκτορες του με αυτό το όπλο, ώστε να μπορούν να αντιμετωπίσουν, επί ίσοις όροις, τους εγκληματίες.

Το 1925 το όπλο εντάχθηκε, για πρώτη φορά, στην υπηρεσία ενός στρατού. Ο στρατός αυτός ήταν το Βρετανικός, ο οποίος έλαβε την άδεια κατασκευής του. Τότε το Thomson απέκτησε και την ονομασία Tommy gun, από το προσωνύμιο των Βρετανών στρατιωτών (Tommys). 

Με το ξέσπασμα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου αυτό το υπολυβόλο εξόπλισε μεγάλο

αριθμό Βρετανών υπαξιωματικών και αξιωματικών. 

Χρησιμοποιήθηκε σε υπηρεσία με τον Αμερικανικό στρατό, αλλά και με όλους σχεδόν τους συμμαχικούς στρατούς, του Σοβιετικού και του Ελληνικού περιλαμβανομένων. 

Οι Σοβιετικοί παρέλαβαν περίπου 150.000 υποπολυβόλα Τomson από τα συνολικά 1.800.000 που κατασκευάστηκαν κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου..

Ο Ελληνικός στρατός απέκτησε περίπου 900 Tomson, τον Μάρτιο του 1941, τα οποία χρησιμοποίησε (6 - 9 Απριλίου 1941) με επιτυχία στη μάχη των Οχυρών Ανατολικής Μακεδονίας "Γραμμή Μεταξά" εναντίον του Γερμανικού Στρατού.

Ιστορία και Σχεδίαση

Το Thompson σχεδιάστηκε το 1918 από τον Αμερικανό ταξίαρχο και οπλουργό John T. Thompson, με στόχο να δημιουργηθεί ένα ελαφρύ και γρήγορο αυτόματο όπλο που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο(1914-1918). 

Ωστόσο, ο πόλεμος τελείωσε πριν το όπλο μπει σε υπηρεσία.

Το Thompson M1921 ήταν το πρώτο εμπορικό μοντέλο, το οποίο κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ κατά την περίοδο της ποτοαπαγόρευσης. Γρήγορα έγινε δημοφιλές στους αστυνομικούς, αλλά και σε εγκληματικές οργανώσεις, λόγω της ισχύος πυρός και του ρυθμού βολής. 

Η δημοτικότητά του αυξήθηκε ακόμα περισσότερο κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το Thompson ήταν κατασκευασμένο από μέταλλο με ξύλινα μέρη, όπως το κοντάκι και η λαβή. Ήταν βαρύ για την κατηγορία του, αλλά εξαιρετικά ανθεκτικό. Οι πρώτες εκδόσεις είχαν αυλακωτή κάννη για καλύτερη ψύξη και χαρακτηριστικό χειροφυλακτήρα  σε σχήμα λαβής όπλου, ο οποίος διευκόλυνε τη σταθεροποίηση κατά τη βολή.

Τεχνικά Χαρακτηριστικά

• Διαμέτρημα: 11.43×23mm γνωστό ως .45 ACP (Automatic Colt Pistol).
• Μήκος: 81 εκ. (έκδοση M1928A1).
• Βάρος: 4,9 κιλά (M1928A1, χωρίς γεμιστήρα).
• Ταχυβολία: 600 - 900 βολές ανά λεπτό (ανάλογα με την έκδοση).
• Ταχύτητα εξόδου βλήματος: 280 m/s.
• Μηχανισμός λειτουργίας: Blowback, κλειστό κλείστρο σε πρώιμες εκδόσεις, ανοιχτό σε μεταγενέστερες.
• Γεμιστήρας: Χρησιμοποιούσε τόσο γεμιστήρες σε σχήμα "μπανάνας" με χωρητικότητα 20 ή 30 σφαιρών όσο και κυλινδρικούς γεμιστήρες (drum magazines) με χωρητικότητα 50 ή 100 σφαιρών.

Εκδόσεις

M1921: Το πρώτο εμπορικό μοντέλο, με ταχυβολία 800 βολές ανά λεπτό και υψηλή ποιότητα κατασκευής.

M1928 και M1928A1: Μεταγενέστερη έκδοση που υιοθετήθηκε από το Αμερικανικό Ναυτικό και τον Στρατό. Η ταχυβολία μειώθηκε σε 600 βολές ανά λεπτό για μεγαλύτερη ακρίβεια και έλεγχο.

M1 και M1A1: Οι εκδόσεις που χρησιμοποιήθηκαν στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτές οι εκδόσεις είχαν απλοποιηθεί για να διευκολύνουν τη μαζική παραγωγή. Δεν δέχονταν κυλινδρικούς γεμιστήρες και είχαν ανοιχτό κλείστρο, γεγονός που μείωνε το κόστος παραγωγής και βελτίωνε την αξιοπιστία.

M1A1: Το κλείστρο έγινε ακόμα πιο απλό, μείωσε περαιτέρω το κόστος και βελτίωσε την απόδοση.

Βρετανός κομάντο οπλισμένος με υποπολυβόλο Tomson

Πλεονεκτήματα και Μειονεκτήματα

Το υποπολυβόλο Thompson είχε πολλά πλεονεκτήματα που το καθιστούσαν εμβληματικό όπλο, αλλά είχε και σημαντικά μειονεκτήματα, ειδικά σε σύγκριση με άλλα σύγχρονα όπλα. Ας τα δούμε αναλυτικά:

Πλεονεκτήματα

1) Μεγάλη Ισχύς Πυρός:

Το διαμέτρημα .45 ACP προσέφερε υψηλή δύναμη πρόσκρουσης και σοβαρή καταστροφή στον στόχο. Ήταν ιδιαίτερα αποτελεσματικό σε κοντινές αποστάσεις, ιδανικό για μάχες σώμα με σώμα και επιδρομές σε κλειστούς χώρους. Ιδανικό για εξοπλισμό των κομάντος/καταδρομέων και των πρακτόρων ειδικών αποστολών.

2) Υψηλή Ταχυβολία:

Στις πρώτες εκδόσεις, το Thompson είχε ταχυβολία που κυμαινόταν από 600 έως 1.500 βολές ανά λεπτό, καθιστώντας το εξαιρετικά αποτελεσματικό στον κορεσμό ενός στόχου με πυρά.

3) Αξιοπιστία:

Το Thompson θεωρήθηκε πολύ αξιόπιστο, ιδιαίτερα σε αντίξοες συνθήκες όπως λάσπη και σκόνη. Λειτουργούσε χωρίς να χρειάζεται συχνή συντήρηση, πράγμα που το καθιστούσε ιδανικό για χρήση σε πολεμικές ζώνες.

4) Σταθερότητα στη Βολή:

Αν και βαρύ για υποπολυβόλο, το βάρος του παρείχε μεγαλύτερη σταθερότητα στη βολή κατά την αυτόματη λειτουργία, κάτι που περιόριζε την ανάκρουση και βοηθούσε στον καλύτερο έλεγχο του όπλου.

5) Ανθεκτική Κατασκευή:

Το όπλο ήταν κατασκευασμένο από υψηλής ποιότητας υλικά (μέταλλο και ξύλο), που του επέτρεπαν να αντέχει σε σκληρή χρήση και να διαρκεί στον χρόνο.

6) Πολλαπλές Επιλογές Γεμιστήρων:

Το Thompson μπορούσε να χρησιμοποιήσει τόσο γεμιστήρες τύπου "μπανάνας" (20 και 30 σφαιρών) όσο και κυλινδρικούς (50 και 100 σφαιρών). Αυτό το χαρακτηριστικό έδινε μεγάλη ευελιξία στους χρήστες του ανάλογα με την ανάγκη της αποστολής.

Μειονεκτήματα

1) Βάρος:

Το βάρος του Thompson ήταν μεγάλο για ένα υποπολυβόλο. Στις εκδόσεις M1928, το όπλο ζύγιζε περίπου 4,9 κιλά χωρίς γεμιστήρα, κάτι που σύμφωνα με με τη γνώμη κάποιων το έκανε δύσχρηστο σε παρατεταμένες μάχες ή σε επιθετικές επιχειρήσεις. Η αλήθεια όμως είναι ότι το βάρος του γενικά δεν ήταν μεγάλο.

2) Μέγεθος:

Το Thompson ήταν σχετικά μεγάλο και ογκώδες για υποπολυβόλο, καθιστώντας το δύσκολο στη μεταφορά, ιδιαίτερα για στρατιώτες που έπρεπε να κινηθούν γρήγορα ή να επιχειρήσουν σε στενούς χώρους. Σε σύγκριση με πιο μικρά και ελαφριά υποπολυβόλα, όπως το M3 "Grease Gun", το Thompson ήταν λιγότερο ευέλικτο. Η διαφορά στην πράξη όμως δεν ήταν σημαντική.

3) Κόστος Παραγωγής:

Αυτό ήταν πραγματικά ένα σοβαρό μειονέκτημα σε περίοδο μεγάλης μαζικής παραγωγής όπως ένας παγκόσμιος πόλεμος.

Το Thompson ήταν ακριβό στην παραγωγή λόγω της περίπλοκης σχεδίασης και της χρήσης ποιοτικών υλικών. Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, οι Αμερικανοί έψαχναν για πιο οικονομικές και εύκολα παραγόμενες εναλλακτικές, όπως το υποπολυβόλο M3, το οποίο ήταν πολύ φθηνότερο.

4) Υπερβολική Ταχυβολία:

Στις πρώιμες εκδόσεις (M1921), η ταχυβολία ήταν τόσο υψηλή που οι χρήστες δυσκολεύονταν να ελέγξουν το όπλο σε αυτόματη λειτουργία. Αυτό μπορούσε να οδηγήσει σε γρήγορη σπατάλη των πυρομαχικών, ενώ απαιτούσε μεγαλύτερη ακρίβεια και αυτοσυγκράτηση από τον χρήστη. Στη συνέχεια σε επόμενες εκδόσεις αυτά διορθώθηκαν.

5) Πολύπλοκος Μηχανισμός:

Αν και ήταν αξιόπιστο, το Thompson είχε πιο περίπλοκο μηχανισμό σε σύγκριση με άλλα υποπολυβόλα.

6) Ανάκρουση του Όπλου (Recoil):

Αν και η μεγάλη μάζα του όπλου μείωνε την ανάκρουση, η ισχυρή σφαίρα .45 ACP προκαλούσε αναπήδηση και έλλειψη ακρίβειας σε μακρινές αποστάσεις, καθιστώντας το Thompson λιγότερο αποτελεσματικό σε μεσαίες και μεγάλες αποστάσεις σε σύγκριση με άλλα όπλα μικρού διαμετρήματος. Με επιλογή όμως βολή κατά βολή και αυτό το μειονέκτημα δεν υπήρχε ενώ όσον αφορά για τις αποστάσεις πέρα των 200 μέτρων έτσι κι αλλιώς όλα τα υποπολυβόλα προορίζονται για πιο κοντινές εμπλοκές ως όπλα.

Χρήση και Χώρες

Το Thompson χρησιμοποιήθηκε ευρέως από διάφορες χώρες και στρατούς κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά και σε μεταγενέστερες συγκρούσεις:

• Ηνωμένες Πολιτείες: Χρησιμοποιήθηκε από τις δυνάμεις του αμερικανικού στρατού, κυρίως από τις ειδικές δυνάμεις και τους πεζοναύτες στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς και από αστυνομικές δυνάμεις κατά την περίοδο της ποτοαπαγόρευσης.

• Μεγάλη Βρετανία: Αποκτήθηκε μέσω του Lend-Lease Act και χρησιμοποιήθηκε από το Βρετανικό Στρατό, ειδικά στις πρώιμες φάσεις του πολέμου. Χρησιμοποιήθηκε σε επιχειρήσεις στην Αφρική, τη Μάχη της Αγγλίας, και τη Νορμανδία.

• Καναδάς: Ο Καναδικός Στρατός το χρησιμοποίησε ως κύριο υποπολυβόλο στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

• Σοβιετική Ένωση: Παρά το γεγονός ότι η ΕΣΣΔ είχε δικά της υποπολυβόλα, το Thompson παραχωρήθηκαν 150.000 μέσω της συμφωνίας Lend-Lease.

• Κίνα: Χρησιμοποιήθηκε από τους Κινέζους στον Σινο-Ιαπωνικό Πόλεμο και στον Κινεζικό Εμφύλιο Πόλεμο.

• Γαλλία: Οι Γαλλικές Αντιστασιακές Δυνάμεις χρησιμοποίησαν το Thompson σε πολλές αντάρτικες επιχειρήσεις εναντίον των Ναζί.

Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, το Thompson συνέχισε να χρησιμοποιείται σε διάφορες συγκρούσεις, όπως ο Κορεατικός Πόλεμος και ο Πόλεμος του Βιετνάμ, αλλά σταδιακά αντικαταστάθηκε από πιο σύγχρονα και ελαφρύτερα όπλα, όπως το M3 "Grease Gun" και το M16.

Το υποπολυβόλο Thompson έγινε σύμβολο λόγω της ευρείας χρήσης του, τόσο από εγκληματικές ομάδες όσο και από στρατιωτικές δυνάμεις. Παρά το βάρος του και το υψηλό κόστος παραγωγής, παρέμεινε δημοφιλές για την αποτελεσματικότητά του στις μάχες σώμα με σώμα και σε αποστολές ταχείας κρούσης. Το όπλο αυτό άφησε το στίγμα του στην ιστορία ως ένα από τα πιο εμβληματικά υποπολυβόλα του Β' Παγκοσμίου πολέμου και γενικότερα 20ού αιώνα.