John Plagis: Ο κορυφαίος των Ελλήνων άσων του Β' Παγκοσμίου Πολέμου

 

Του Γιώργου Χ

Ο Jonh Plagis (πλήρες όνομα: Ιωάννης Αγοραστός Πλαγής) γεννήθηκε στις 10 Μαρτίου 1919 στο Hartley  της  Ροδεσίας, στην Αφρική. 

Την εποχή εκείνη η

Ροδεσία (σημερινή Ζιμπάμπουε) ήταν Βρετανική αποικία γνωστή με την ονομασία "Νότια Ροδεσία".

Ήταν γιος Ελλήνων μεταναστών με καταγωγή από τα χωριά Κοντιάς και Πλατύ της νήσου Λήμνου.

Είχε μια μικρότερη αδελφή, την Καίτη στην οποία είχε αδυναμία. Ήταν πολύ αγαπημένα αδέλφια.

 Από πολύ μικρός ήθελε να γίνει αεροπόρος. Έτσι σε ηλικία 20 ετών, το 1939 έκανε την πρώτη του αίτηση για να ενταχθεί στην Βρετανική πολεμική αεροπορία της Ροδεσίας. 

Επειδή ούτε αυτός, ούτε οι Έλληνες μετανάστες γονείς του, δεν είχαν Βρετανική υπηκοότητα η αίτηση του απορρίφθηκε. 

Ο 20χρονος Γιάννης όμως το προσπάθησε.

Ένας άλλος βασικός παράγοντας απόρριψης της αίτησης του ήταν ότι η Ελλάδα αν και διαχρονικά φιλοβρετανική τηρούσε  ακόμα ουδέτερη στάση σε μια απέλπιδα προσπάθεια μέχρι την τελευταία στιγμή να αποφύγει τον πόλεμο παρά τις προκλήσεις της φασιστικής Ιταλίας του Ντούτσε.

Το 1941 ο John/Γιάννης Πλαγής, σε ηλικία 22 ετών ξανακάνει αίτηση. Προσπαθεί δεύτερη φορά να γίνει αεροπόρος κι αυτή τη φορά μπορεί να μην έχει ακόμα Βρετανική υπηκοότητα αλλά έχει ένα άλλο σημαντικό εφόδιο:

Τις πολεμικές επιδόσεις της πατρίδας του.

Η "μικρή" Ελλάδα από 28 Οκτωβρίου 1940 πολεμάει και νικάει επί μήνες την Ιταλία, αναγκάζοντας τη Γερμανία να προστρέξει σε βοήθεια της τελευταίας. Ο αγώνας της Ελλάδας γίνεται πρωτοσέλιδα σε εφημερίδες της Μεγάλης Βρετανίας και των ΗΠΑ.

Η "μικρή" Ελλάδα επί μήνες πολεμάει  ταυτόχρονα εναντίον μίας μεγάλης δύναμης (Φασιστική Ιταλία) και μιας Υπερδύναμης (Ναζιστική Γερμανία) ενώ ο Βουλγαρία "η Πρωσία των Βαλκανίων" δεν τόλμησε καν να της επιτεθεί κι απλά θρασύδειλα συμμάχησε με τη Γερμανία που για να νικήσει παρακάμπτει τα Ελληνικά οχυρά μέσω Ελληνογιουγκοσλαβικών συνόρων.

Τι καλύτερο λοιπόν η Βρετανική αεροπορία την ώρα που χρειάζεται περισσότερους αεροπόρους, να αποκτήσει κι έναν  Ελληνικής καταγωγής νεαρό, ένα παιδί μεταναστών από συμμαχική χώρα που ζητάει επίμονα να γίνει αεροπόρος.

Η πατρίδα του απέδειξε την αφοσίωση της στον κοινό αγώνα για ελευθερία και την ίδια στιγμή οι Βρετανοί έχουν ανάγκη για περισσότερους πιλότους.

Η δεύτερη αίτηση του λοιπόν, το 1941, εγκρίθηκε και μέχρι τον Ιανουάριο 1942, ολοκληρώνει την εκπαίδευσή του στη Νότια Ροδεσία. Κατέχει πλέον τον βαθμό του υπαξιωματικού ιπτάμενου Επισμηνία. 

Ακολούθησε η μετάθεση του στην Αγγλία.

Εκεί έλαβε μέρος στις πρώτες του επιχειρησιακές αποστολές πάνω από την κατεχόμενη Ευρώπη πετώντας με τύπο αεροσκάφους Spitfire Mk V (βλέπε άρθρο μας για Spitfire). 

Το καταδιωκτικό αεροσκάφος του είχε διακριτικά και αριθμό σειράς:

 SH-B, BL734.

Στο αεροσκάφος που πιλοτάριζε/πετούσε έδινε πάντα την ονομασία  ΚΑΥ από το όνομα της αγαπημένης του αδελφής Καίτης. 

Κάθε κατάρριψη εχθρικού αεροσκάφους από την "ΚΑΥ/Καίτη", την ακολουθούσε "τατουάζ" μια μικρή σβάστικα που ζωγράφιζε πάνω της. Δίπλα από το πιλοτήριο είχε γεμίσει ολόκληρες γραμμές "συλλογή" με σβάστικες...ήταν τα "kill" του.

Έχει φτάσει πλέον στον βαθμό του ανθυποσμηναγού.

Το 1942 η Μάλτα ήταν το μοναδικό προπύργιο των Συμμάχων στη Μεσόγειο. 

Ο John Plagis ζήτησε μετάθεση για τη Μοίρα 249 στη Μάλτα και κατάφερε να εγκριθεί. Άλλωστε εκείνη τη στιγμή το να είσαι αεροπόρος της αμυντικής δύναμης Μάλτας ήταν μια "αποστολή αυτοκτονίας". 

Οι δυνάμεις του Άξονα διέθεταν μονίμως μεγάλες ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις για να απομονώσουν, να πολιορκήσουν το νησί και με την ελπίδα στο τέλος να το κατακτήσουν. 

Επί 2 έτη αεροναυτικών συγκρούσεων πάνω και γύρω από τη Μάλτα συνολικά 700 συμμαχικά αεροσκάφη (κυρίως καταδιωκτικά) κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν 2.000 γερμανικά και ιταλικά, καταδιωκτικά και βομβαρδιστικά που ισοπέδωναν σχεδόν καθημερινά το νησί. 

Η πεισματική αντίσταση πέτυχε να κρατήσει το νησί σε συμμαχικά χέρια μέχρι το τέλος του πολέμου. Οι αεροπόροι ήταν αυτοί που κράτησαν το νησί ελεύθερο.

Συνολικά 2.300 αεροπόροι των Συμμάχων σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν για την ελευθερία της Μάλτας. 

Ο John Agorastos Plagis πετώντας με Spitfire V και Spitfire IX πέτυχε συνολικά 13 καταρρίψεις στη Μάλτα. 

Με 5 καταρρίψεις ένας αεροπόρος θεωρείται "άσος". Ο John Plagis με τις 13 καταρρίψεις του είχε καταφέρει να θεωρείται εκείνη τη στιγμή σχεδόν τριπλός "άσος". Και δεν θα σταματούσε εκεί...αυτά ήταν μόνο η αρχή.

Οι αποστολές του αφορούσαν κυρίως την αναχαίτιση εχθρικών βομβαρδιστικών και των μαχητικών που τα συνόδευαν. 

Ο John Plagis  μετά από αποστολή ενώ περιγράφει σε συνάδελφο του την προσέγγιση του και την επακόλουθη κατάρριψη εχθρικού αεροσκάφους

Στις 1 Απριλίου 1942, επικεφαλής σμήνους 4 Βρετανικών αεροσκαφών κλήθηκε να αναχαιτίσει εχθρικό σχηματισμό...συνολικά 260 αεροσκαφών:

 180 βομβαρδιστικών και 80 καταδιωκτικών. 

Στην αερομαχία που ακολούθησε και αδιαφορώντας για την αριθμητική υπεροχή των Γερμανών, κατέρριψε 4 εχθρικά αεροσκάφη ενώ το 5ο εχθρικό αεροσκάφος (ένα γερμανικό δικινητήριο βομβαρδιστικό Junkers 88) αν και δεν καταρρίπτεται, "γαζωμένο" από τα πυρά του Πλαγή αναγκάζεται να φύγει ρίχνοντας τις βόμβες του στη θάλασσα, γεμάτο καπνούς και μόνο με τον ένα από τους δυο κινητήρες του σε λειτουργία. Ο Πλαγής δεν πρόλαβε να το καταρρίψει διότι αναγκάστηκε να απαγκιστρωθεί εξαιτίας εξαντλήσεως πυρομαχικών στα πολυβόλα του. 

Για το συγκεκριμένο κατόρθωμά του παρασημοφορήθηκε με τον διακεκριμένο Σταυρό Πτήσεων ενώ προάχθηκε σε υποσμηναγό.

Στο κείμενο της τελετής παρασημοφόρησης αναφέρεται: 

« Ο πιλότος αυτός τυχαίνει ειδικής μνείας. Πετώντας με το Spitfire αποδεικνύεται ολέθριος αντίπαλος». 

Το ονοματεπώνυμο του έγινε αναφορά στον καθημερινό Τύπο της Μάλτας. 

2 μήνες αργότερα, σε μια επιχείρηση αναχαίτισης 40 γερμανικών βομβαρδιστικών κοντά στη Μάλτα, 6 Ιουνίου 1942, καταρρίπτει 2 εχθρικά αεροσκάφη και προκαλεί σοβαρές ζημιές σε άλλα 4, πάλι μέχρι εξαντλήσεως πυρομαχικών.

Του απονέμεται κι άλλο παράσημο και χαρακτηρισμός:

"Το παράδειγμα για τη γενναιότητά του θεωρείται αξεπέραστο έως σήμερα"

Αύγουστο του 1942, μετά από σχεδόν 6 μήνες υπηρεσίας και καθημερινών αναχαιτίσεων στη  Μάλτα, στρατιωτικός γιατρός της RAF (Royal Air Force) διαγνώσκει ψυχοσωματική κόπωση σοβαρού βαθμού. Ο λεπτόσωμος, 23χρονος υποσμηναγός John Plagis έχει εξαντληθεί.

Έτσι με σύσταση γιατρού παίρνει μετάθεση ξανά για Αγγλία. Πριν φύγει, οι Μαλτέζοι (ανάμεσα τους και κάποιοι Ελληνικής καταγωγής) διοργανώνουν μια γιορτή και αποδίδουν τιμητική πλακέτα στον οξυδερκή και γενναίο 23χρονο υποσμηναγό που υπερασπίστηκε το νησί τους με πάθος, που ξεχώρισε, κάθε μέρα, πολλές φορές από το πρωί μέχρι το βράδυ, ασταμάτητα επί 6 μήνες. 

Είναι θαύμα όχι μόνο το πως τα κατάφερε εναντίον και πιο έμπειρων αεροπόρων του εχθρού αλλά το πως άντεξε σωματικά τόσο πολύ με τέτοιους καθημερινούς ρυθμούς στην "κόλαση" της Μάλτας παρά το νεαρό της ηλικίας του.

Με την επιστροφή του στην Αγγλία, λαμβάνει την Βρετανική υπηκοότητα κι ακολουθεί ειδικό πρόγραμμα ανάρρωσης.

Σε 2 μήνες ο υποσμηναγός Πλαγής έχει βάλει τα κιλά που έχασε από εξάντληση και είναι πάλι πλήρως ετοιμοπόλεμος αρχίζοντας δοκιμαστικές πτήσεις με την νέα έκδοση του αεροσκάφους Spitfire, την έκδοση ΜΚ ΙΧ.

Έχει ήδη προαχθεί σε σμηναγό.

Ακολουθούν νέες αποστολές και νέες καταρρίψεις.

Προάγεται σε Επισμηναγό και το 1943 τοποθετείται διοικητής της Μοίρας 126 της RAF. Ενώ αρχικά στα 20 του δεν τον θέλανε και του απορρίψανε την πρώτη αίτηση του για αεροπόρο, τώρα οι Βρετανοί μόλις στα 24 του χρόνια, το 1943, τον κάνανε διοικητή μοίρας μαχητικών αεροσκαφών.

Συνέχισε να πετάει σε πολεμικές αποστολές πάνω από τη δυτική Ευρώπη όπου και πέτυχε 6 ακόμη καταρρίψεις. 

Το Σεπτέμβριο του 1944 συμμετέχει στην επιχείρηση Market Garden στην Ολλανδία. Αποστολή του είναι η ένοπλη συνοδεία στα μεταγωγικά αεροσκάφη που ρίχνουν εφόδια στους Αμερικανούς και Βρετανούς αλεξιπτωτιστές. Πάνω από το Άρνεμ ο σχηματισμός του Πλαγή δέχεται σφοδρό Γερμανικό αντιαεροπορικό πυρ και ο ίδιος καταρρίπτεται. Σαν από θαύμα εκτινάσσεται τελευταία στιγμή από το διαλυμένο αεροσκάφος του αλλά καταφέρνει να επιβιώσει παρά τα μέτρια αλλά σημαντικά τραύματα του. Με αυτή την αποστολή θα κερδίσει ένα ακόμα παράσημο, αυτή τη φορά από την Ολλανδική κυβέρνηση.

Αυτή όμως δεν ήταν η τελευταία αποστολή του επισμηναγού  John Plagis.

Τον επόμενο χρόνο, στις  17 Μαρτίου 1945 μαζί με την μοίρα του, την θρυλική 126 της Royal Air Force, συνοδεύουν βομβαρδιστικά των Συμμάχων. Αποστολή τους η ισοπέδωση του αρχηγείου της Γκεστάπο στην κατεχόμενη Κοπεγχάγη της Δανίας. 

Τα Βρετανικά βομβαρδιστικά DH.98 Mosquito ρίχνουν τις βόμβες γκρεμίζοντας το κτίριο της Γκεστάπο. Στη συνέχεια τα καταδιωκτικά Mustang III με επικεφαλής τον 26χρονο επισμηναγό Πλαγή, πραγματοποιώντας χαμηλές διελεύσεις "γαζώνουν" όσους Γκεσταπίτες είχαν προλάβει να εγκαταλείψουν το κτίριο.

Με το τέλος του πολέμου, ο John Agorastos Plagis ήταν πλέον αντισμήναρχος και επέστρεψε στη Ροδεσία. Του δίνουν τη Ροδεσιανή υπηκοότητα και τη διοίκηση μιας μικρής αεροπορικής μονάδας. Παράλληλα μία μεγάλη λεωφόρος έχει πλέον το όνομα του.

 2 χρόνια αργότερα όμως, το 1947, ανακλήθηκε εκτάκτως στην ενεργό υπηρεσία και επέστρεψε στην Αγγλία. Εκεί θα πετάξει περισσότερο σε ρόλο δοκιμαστή νέων αεροσκαφών ανάμεσα στα οποία τα πρώτα αεριωθούμενα αεροσκάφη όπως το Gloster Meteor. Τελικά το 1948, σε ηλικία 29 ετών, θα αποστρατευθεί οριστικά.

 Επιστρέφοντας στη Ροδεσία ο John Agorastos Plagis θα ασχοληθεί με διάφορες επιχειρηματικές δραστηριότητες. Ήταν αγαπητός απ' όλους, παντρεύτηκε και απέκτησε 4 παιδιά. Τον  Ιάσονα, τον Μιχάλη τον Γιάννη και μια κόρη την Τζιλ. 

Το 1974 σε ηλικία 55 ετών αυτοκτόνησε. Τα αίτια της αυτοκτονίας δεν έγιναν ποτέ γνωστά. 

Άλλοι υποστήριξαν χρόνια μετατραυματική μεικτή αγχώδη-καταθλιπτική διαταραχή, άλλοι οικονομικά προβλήματα και τέλος μία άλλη θεωρία κάνει λόγο για σοβαρή ανίατη ασθένεια.

Όποια κι αν ήταν η αιτία, αυτός ο άνθρωπος υπήρξε ο καλύτερος Έλληνας αεροπόρος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου κι ένας από τους καλύτερους της Βρετανικής RAF. 

Δεν δίσταζε ποτέ και πουθενά. 

Όλες οι στιγμές δόξας του  προαναφέρθηκαν στο άρθρο.

Η αερομαχία όμως της 1ης Απριλίου 1942 πλησίον της Μάλτας, ξεχωρίζει:

Σε ηλικία μόλις 23 ετών, εκείνη τη μέρα, επικεφαλής 4 μόλις αεροσκαφών εναντίον...260 Γερμανικών και Ιταλικών αεροσκαφών και η κατάρριψη 4 (+1)  εχθρικών αεροσκαφών μέχρι εξαντλήσεως πυρομαχικών του, μόνο ένας πολύ εύστροφος, πολύ γενναίος κι ελαφρά εως αρκετά διαταραγμένος (με την καλή έννοια)  άνθρωπος μπορεί να πετύχαινε τέτοια επίδοση. Οποιοσδήποτε άλλος "λογικός" θα διέταζε το σμήνος του να απαγκιστρωθεί.

Ένας άνθρωπος που γεννήθηκε για να πετάξει ψηλά!

Αυτός ήταν ο Ιωάννης Αγοραστός Πλαγής.

Ένας Έλληνας αεροπόρος που Βρετανοί, Ολλανδοί και Αφρικανοί τίμησαν αλλά στην Ελλάδα μέχρι και το 2000 παρέμεινε άγνωστος.

Τα τελευταία 20 χρόνια περίπου με συνεχείς προσπάθειες φίλων της αεροπορίας και της ιστορίας ο Πλαγής γίνεται επιτέλους γνωστός και στην μητέρα πατρίδα του: Την Ελλάδα